SUY TIM: NGUYÊN NHÂN – TRIỆU CHỨNG – CHẨN ĐOÁN – ĐIỀU TRỊ – PHÒNG NGỪA
Chia sẻ chuyên môn bởi đội ngũ chuyên gia Tim mạch – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Tiền Hải – Quảng Châu (Trung Quốc).
1. Giới thiệu về bệnh suy tim
Suy tim là một trong những bệnh lý tim mạch nguy hiểm nhất toàn cầu, chiếm tỷ lệ tử vong cao tương đương hoặc vượt nhiều loại ung thư. Tại châu Á, số ca mắc đang tăng nhanh do lối sống ít vận động, chế độ ăn nhiều muối – chất béo và tình trạng già hóa dân số.
Theo các chuyên gia Tim mạch Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Tiền Hải – Quảng Châu, suy tim không phải là tình trạng tim “ngừng hoạt động”, mà là khi tim không đủ khả năng bơm máu đáp ứng nhu cầu của cơ thể. Bệnh diễn tiến âm thầm, nhiều trường hợp phát hiện muộn khi đã bước vào giai đoạn nặng.
2. Suy tim là gì?
Suy tim (Heart Failure) là hội chứng lâm sàng phức tạp, xảy ra khi tim suy yếu hoặc bị tổn thương khiến chức năng bơm máu giảm sút.
Cơ thể sẽ cố gắng bù trừ bằng nhiều cơ chế: tăng nhịp tim, tăng co bóp, giữ muối và nước… nhưng lâu dài các cơ chế này dẫn tới phì đại tim, giãn tim và suy tim mạn tính.
Có hai dạng chính:
-
Suy tim trái: ứ máu phổi, khó thở, phù phổi.
-
Suy tim phải: ứ máu hệ tĩnh mạch, phù chân, cổ trướng.
-
Suy tim toàn bộ: tổn thương cả hai bên tim.
3. Nguyên nhân gây suy tim
Suy tim có thể xuất phát từ nhiều bệnh lý nền khác, trong đó phổ biến nhất gồm:
3.1. Bệnh mạch vành
Mạch vành bị hẹp hoặc tắc khiến cơ tim thiếu oxy, lâu dần yếu đi.
3.2. Tăng huyết áp
Áp lực máu cao buộc tim làm việc nhiều hơn, lâu dài dẫn đến suy tim.
3.3. Bệnh van tim
Van tim hẹp hoặc hở làm rối loạn dòng máu, gây quá tải cho cơ tim.
3.4. Bệnh cơ tim
Cơ tim bị thoái hóa, viêm, nhiễm độc (do rượu, thuốc) hoặc di truyền.
3.5. Rối loạn nhịp tim
Tim đập quá nhanh, quá chậm hoặc không đều ảnh hưởng khả năng bơm máu.
3.6. Nguyên nhân khác
-
Đái tháo đường
-
Béo phì
-
Viêm cơ tim sau nhiễm virus
-
Bệnh tuyến giáp
-
Dùng thuốc độc cho tim (hóa trị ung thư…)
4. Các yếu tố nguy cơ
-
Tuổi > 55
-
Nam giới
-
Hút thuốc lá
-
Doanh nghiệp stress kéo dài
-
Chế độ ăn nhiều muối, mỡ bão hòa
-
Ít vận động
-
Sử dụng rượu bia kéo dài
-
Có tiền sử gia đình mắc bệnh tim
Khoảng 70% ca suy tim có thể dự phòng nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.
5. Triệu chứng nhận biết suy tim
Triệu chứng thường tiến triển âm thầm, dễ nhầm với mệt mỏi thông thường.
5.1. Khó thở
-
Khó thở khi gắng sức
-
Khó thở khi nằm
-
Cơn khó thở kịch phát về đêm
5.2. Mệt mỏi, giảm khả năng vận động
Cơ thể thiếu máu nuôi khiến bệnh nhân dễ kiệt sức.
5.3. Phù chân, phù mắt cá
Do ứ trệ dịch ở ngoại vi.
5.4. Tăng cân bất thường
Nguyên nhân chủ yếu do giữ nước.
5.5. Tim đập nhanh, hồi hộp, choáng váng
5.6. Ho khan, thở khò khè
Thường do ứ dịch trong phổi.
6. Phân loại và giai đoạn suy tim
6.1. Phân loại theo chức năng – NYHA
-
Độ I: Hoạt động thể lực bình thường, chưa có triệu chứng.
-
Độ II: Hạn chế nhẹ hoạt động, triệu chứng khi gắng sức.
-
Độ III: Giảm rõ rệt khả năng vận động.
-
Độ IV: Triệu chứng xuất hiện ngay cả khi nghỉ ngơi.
6.2. Phân loại theo giai đoạn – AHA
-
Giai đoạn A: Có nguy cơ cao nhưng chưa có tổn thương tim.
-
Giai đoạn B: Tổn thương cấu trúc nhưng chưa có triệu chứng.
-
Giai đoạn C: Có triệu chứng suy tim rõ rệt.
-
Giai đoạn D: Suy tim giai đoạn cuối.
7. Biến chứng nguy hiểm
Nếu không điều trị, suy tim có thể gây:
-
Phù phổi cấp
-
Rối loạn nhịp nguy hiểm
-
Suy thận
-
Huyết khối, đột quỵ
-
Giảm chức năng gan
-
Tử vong đột ngột do tim
Tỷ lệ tử vong sau 5 năm của suy tim tương đương ung thư phổi, theo báo cáo của nhiều tổ chức Tim mạch quốc tế.
8. Phương pháp chẩn đoán
8.1. Khám lâm sàng
Bác sĩ đánh giá triệu chứng, phù nề, dấu hiệu ứ trệ.
8.2. Xét nghiệm máu
-
BNP/NT-proBNP
-
Chức năng thận – gan
-
Điện giải đồ
-
Đường huyết, mỡ máu
8.3. Điện tâm đồ
Giúp phát hiện rối loạn nhịp, thiếu máu cơ tim.
8.4. Siêu âm tim
Là phương pháp quan trọng nhất để đánh giá chức năng bơm máu (EF), cấu trúc tim và van tim.
8.5. X-quang hoặc CT ngực
Kiểm tra kích thước tim và ứ dịch phổi.
8.6. Khám chuyên khoa sâu
Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Tiền Hải – Quảng Châu sử dụng nhiều kỹ thuật cao như: siêu âm tim 4D, MRI tim, siêu âm Doppler mô cơ tim.
9. Các phương pháp điều trị suy tim hiện nay
9.1. Điều trị bằng thuốc
-
Thuốc lợi tiểu
-
Ức chế men chuyển (ACEI)
-
ARB hoặc ARNI
-
Beta-blocker
-
Spironolactone
-
SGLT2i
-
Digitalis…
Việc sử dụng thuốc cần được cá nhân hóa cho từng bệnh nhân.
9.2. Can thiệp tim mạch
-
Nong mạch vành bằng bóng
-
Đặt stent mạch vành
-
Cấy máy tạo nhịp, máy phá rung (ICD)
-
CRT – đồng bộ tái lập nhịp tim
9.3. Thay thế và hỗ trợ
-
Hỗ trợ tuần hoàn cơ học (ECMO)
-
Bơm bóng đối xung IABP
-
Thiết bị hỗ trợ thất trái (LVAD)
9.4. Phẫu thuật
-
Phẫu thuật bắc cầu mạch vành
-
Sửa hoặc thay van tim
-
Ghép tim (giai đoạn cuối)
10. Lời khuyên từ các chuyên gia Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Tiền Hải – Quảng Châu
1. Không chủ quan với các dấu hiệu nhỏ
Khó thở, mệt mỏi nhanh… là tín hiệu cảnh báo sớm.
2. Điều trị càng sớm, hiệu quả càng cao
70% trường hợp nhập viện muộn đã bước sang giai đoạn C hoặc D.
3. Kiểm soát huyết áp – đường huyết – mỡ máu là chìa khóa
Đây là ba yếu tố phá hủy tim nhanh nhất.
4. Tập luyện phù hợp
Bệnh nhân suy tim nên tập bài tập nhẹ: đi bộ, yoga, đạp xe chậm.
5. Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc
Nhiều bệnh nhân tái nhập viện vì bỏ thuốc khi thấy “đỡ hơn”.
11. Cách phòng ngừa suy tim
11.1. Chế độ ăn uống
-
Hạn chế muối: < 5g/ngày
-
Giảm mỡ bão hòa, đồ chiên rán
-
Tăng cường rau xanh – trái cây
-
Hạn chế rượu bia
11.2. Lối sống lành mạnh
-
Không hút thuốc
-
Kiểm soát cân nặng
-
Tập thể dục ít nhất 150 phút/tuần
11.3. Theo dõi sức khỏe định kỳ
Khám tim mạch 6–12 tháng/lần, đặc biệt ở người >40 tuổi hoặc có bệnh nền.
12. Khi nào cần đi khám bác sĩ?
-
Khó thở tăng dần
-
Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân
-
Phù chân, đầy bụng
-
Nhịp tim nhanh bất thường
-
Ho dai dẳng, nặng ngực
-
Tăng cân nhanh trong 1–2 ngày
Bệnh nhân có bệnh nền (tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh mạch vành) cần khám ngay khi có triệu chứng nghi ngờ.
13. Liên hệ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Tiền Hải – Quảng Châu
Để được tư vấn chuyên sâu bởi đội ngũ chuyên gia Tim mạch quốc tế, người bệnh có thể liên hệ:
Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Tiền Hải – Quảng Châu (Trung Quốc)
-
Chuyên khoa: Tim mạch – Can thiệp – Siêu âm tim nâng cao – Hồi sức tim mạch
-
Thời gian tiếp nhận: 24/7
-
Hỗ trợ phiên dịch, hướng dẫn điều trị và chăm sóc hậu khám.
