Nguyên nhân gây bệnh ung thư phổi – Những yếu tố nguy cơ bạn không nên bỏ qua

Ung thư phổi là một trong những bệnh lý ác tính nguy hiểm nhất hiện nay, chiếm tỷ lệ tử vong hàng đầu trong số các bệnh ung thư. Dù y học đã có nhiều tiến bộ, tỷ lệ người mắc mới vẫn không ngừng tăng lên, chủ yếu do các yếu tố từ môi trường sống và thói quen sinh hoạt. Theo các chuyên gia của Bệnh viện Đa Khoa Quốc Tế Tiền Hải – Quảng Châu, việc hiểu rõ nguyên nhân gây ung thư phổi là chìa khóa để mỗi người có thể chủ động phòng ngừa và phát hiện bệnh sớm.

1. Hút thuốc lá – Nguyên nhân hàng đầu

Hơn 85% các trường hợp ung thư phổi có liên quan trực tiếp đến hút thuốc lá, bao gồm:

1.1. Hút thuốc lá chủ động

Khói thuốc chứa hơn 7.000 hóa chất độc hại, trong đó có ít nhất 70 chất gây ung thư. Nicotine, benzene, formaldehyde và các hợp chất vòng thơm là những tác nhân phá hủy cấu trúc tế bào phổi, tạo điều kiện cho tế bào ác tính phát triển.

1.2. Hít khói thuốc thụ động

Không chỉ người hút, mà cả người tiếp xúc với môi trường có khói thuốc cũng có nguy cơ cao mắc bệnh. Trẻ em, phụ nữ mang thai và người cao tuổi chịu ảnh hưởng nặng nề hơn do hệ hô hấp yếu.

1.3. Hút thuốc lá điện tử

Nhiều người nghĩ thuốc lá điện tử an toàn nhưng thực tế, hơi chứa nhiều kim loại nặng và chất hóa học làm tổn thương tế bào phổi.

2. Ô nhiễm không khí – Mối nguy ngày càng tăng

Ô nhiễm không khí ngoài trời và trong nhà là nguyên nhân gây ung thư phổi chỉ đứng sau thuốc lá. Khói bụi từ:

• Xe máy, ô tô

• Nhà máy công nghiệp

• Khí thải từ đốt rơm rạ

• Bụi mịn PM2.5

… đều có thể xâm nhập sâu vào phế nang và làm tổn thương mô phổi.

Ngoài ra, ô nhiễm trong nhà từ:

• Khói bếp than, củi

• Khói nhang

• Mốc trong nhà kín

… góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt ở phụ nữ nội trợ.

3. Tiếp xúc với hóa chất độc hại trong môi trường làm việc

Những người làm việc trong các ngành nghề sau có nguy cơ cao hơn người bình thường:

• Công nhân mỏ than

• Công nhân nhà máy nhựa, hóa chất

• Người tiếp xúc với amiăng (asbestos)

• Thợ hàn

• Công nhân xăng dầu

Amiăng là chất gây ung thư phổi đã được chứng minh rõ ràng. Khi hít phải các sợi amiăng nhỏ, chúng bám vào phổi và có thể gây xơ hóa, sau đó tiến triển thành ung thư.

4. Radon – Khí phóng xạ tự nhiên

Radon là loại khí phóng xạ sinh ra từ quá trình phân rã uranium tự nhiên trong đất đá. Khí này có thể xâm nhập vào nhà qua:

• Kẽ nứt nền nhà

• Hệ thống ống dẫn

• Tầng hầm

Radon được xem là nguyên nhân ung thư phổi hàng đầu ở người không hút thuốc.

5. Yếu tố di truyền và tiền sử gia đình

Ung thư phổi không hoàn toàn mang tính di truyền, nhưng người có cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc bệnh sẽ có nguy cơ cao hơn do:

• Di truyền gene bất thường

• Cùng tiếp xúc môi trường độc hại

• Thói quen sinh hoạt giống nhau

Một số bất thường gene như EGFR, ALK, ROS1 thường liên quan đến ung thư phổi ở người trẻ, không hút thuốc.

6. Bệnh lý nền mãn tính

Những người mắc các bệnh đường hô hấp lâu năm có nguy cơ bị ung thư phổi cao hơn, gồm:

• Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)

• Lao phổi

• Xơ phổi

• Viêm phế quản mạn

Tổn thương kéo dài tại mô phổi gây biến đổi tế bào, tạo điều kiện hình thành ung thư.

7. Chế độ dinh dưỡng và lối sống thiếu lành mạnh

Một số thói quen xấu có thể làm tăng nguy cơ ung thư phổi:

• Thiếu rau xanh, trái cây giàu chất chống oxy hóa

• Ăn nhiều đồ chiên rán, dầu tái sử dụng

• Thường xuyên uống rượu bia

• Ít vận động

• Thừa cân, béo phì

Các yếu tố này làm suy yếu hệ miễn dịch và tăng stress oxy hóa, tạo điều kiện cho tế bào ung thư phát triển.

8. Tuổi tác

Nguy cơ ung thư phổi tăng theo tuổi. Phần lớn bệnh nhân được chẩn đoán ở độ tuổi trên 50. Tuy nhiên, hiện nay bệnh đang có xu hướng trẻ hóa, đặc biệt ở nhóm người tiếp xúc nhiều với ô nhiễm không khí hoặc khói thuốc.

9. Kết luận: Chủ động phòng ngừa từ sớm

Theo các chuyên gia của Bệnh viện Đa Khoa Quốc Tế Tiền Hải – Quảng Châu, ung thư phổi có thể được phòng ngừa phần lớn nếu mỗi người:

• Ngừng hút thuốc lá

• Hạn chế tiếp xúc khói thuốc

• Bảo vệ đường hô hấp trong môi trường làm việc độc hại

• Tăng cường ăn uống lành mạnh

• Tập luyện thường xuyên

• Kiểm tra chất lượng không khí trong nhà

• Tầm soát phổi định kỳ, đặc biệt với người có yếu tố nguy cơ cao

Hiểu rõ nguyên nhân gây ung thư phổi không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn góp phần giảm gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng.